Bezieling of ratio: Waarom kies je wat je kiest ?

Bezieling of ratio als kompas voor je loopbaankeuze ?

Ik werd een tijdje terug gevraagd om op een bijeenkomst iets te vertellen over de drijfveren achter een loopbaankeuze. Terugkijkend op mijn eigen loopbaan bleek het antwoord op die vraag helemaal niet zo gemakkelijk te vinden zijn. Wat verklaart nu dat ik een opleiding tot basisschoolleraar heb gevolgd, vervolgens allerlei functies heb gehad binnen het bankwezen, rond mijn 46e directeur werd van een basisschool en nu deels werk als zelfstandig loopbaanbegeleider en deels als vrijwilligerscoördinator bij een welzijnsstichting? Heb ik gekozen vanuit bezieling of vooral vanuit praktische overwegingen? Een interessante vraag dus en een vraag die veel cliënten in mijn praktijk zich ook stellen.

Interne en externe levenslijn

Bij het begeleiden van cliënten die vrijwillig of gedwongen een andere functie zoeken, vertel ik in het kennismakingsgesprek al over de interne en externe levenslijn. Dan valt meestal het eerste kwartje. Ik citeer een cliënt: omdat ik mijzelf te vaak heb laten leiden door wat logisch was, door wat er van mij verwacht werd, door wat ik gewend was, wat “normaal” gevonden werd, door de route die ik nu eenmaal was ingeslagen, ben ik steeds verder afkomen te staan van wat voor mij echt van wezenlijk belang is, wat mij inspireert, wat voor mij essentieel is. De spanning die er is tussen wie hij geworden was en wie hij in essentie is,  was direct zichtbaar en werd intens gevoeld. Deze cliënt was zijn bezieling verloren.

levenslijn passie zingeving motivatie keuze“Eén van mijn cliënten verwoordde dit als volgt: Ik heb het gevoel dat ik me sinds de middelbare school alleen maar heb opgesteld als persoon die het anderen naar hun zin wil maken. Ik ben er nu achter dat dit niet is wie ik ben en dat ik daar veel meer een balans in moet vinden.

Een andere cliënt vertelde dat zij als kind niets anders deed dan creatief bezig zijn. Schrijven, tekenen, verhalen vertellen. Ze was het liefst naar de kunstacademie gegaan. Binnen het gezin waar zij opgroeide was de norm “kies verstandig, kies voor zekerheid.” Dus werd het uiteindelijke een economische opleiding, want ze kon op de basisschool al goed rekenen en zo kwam zij in een administratieve functie terecht. Van binnen ging ze dood. Dat was van buiten goed te zien, zeker toen ze mij een jeugdfoto gaf. Ik citeer:
“Het moment dat er voor mij het meeste inhakte was het moment waarop Jan me met een vraag confronteert n.a.v. de ‘foto’. “Wat is er in jou ondergesneeuwd?” Ik realiseer me, naar de foto kijkend, direct dat mijn creativiteit volledig op de achtergrond is geraakt. En dat doet pijn.”

Ego of ziel, verstandelijk of innerlijk weten?

De stem van het ego heeft vaak de neiging om de stem van de ziel te overstemmen. En dan kan het niet anders dan dat er spanning ontstaat tussen de uiterlijke ontwikkelingsrichting en de innerlijke ontwikkeling, tussen dat wat je doet en dat wie je bent. De meeste mensen voelen dat van tijd tot tijd wel aan en worden zich bewust dat ze een rol spelen, dat het leven voorspelbaar verloopt, dat het werk niet meer zo inspirerend is als vroeger, de relatie niet meer zo intens is als in het begin. Sommige mensen onderzoeken die spanning en ondernemen actie. Anderen vallen als het ware in slaap, gaan er vanuit dat het wel weer beter wordt. Het kan bijna niet anders dan dat die spanning op een gegeven moment ontladen moet worden, soms met zachte hand en vaak ook bijzonder hardhandig. Dan raakt iemand bijvoorbeeld burn-out en komt bij een psycholoog terecht. Of iemand krijgt een maagzweer of een hartkwaal en vindt zichzelf terug in het ziekenhuis. In andere situaties misschien bij de scheidingsmediator of bij een loopbaanbegeleider. Ik werk nu als hoofd van het bedrijfsbureau, maar ik ben niet happy met mijn baan. Ik heb steeds vaker gedoe met mijn medewerkers en met mijn leidinggevende en had een behoorlijk kritische beoordeling. Ik denk dat ze van me af willen.”

Van binnen naar buiten

In een loopbaantraject werk ik “van binnen naar buiten”. Door aansluiting te vinden bij waar het de cliënt echt om gaat, door te ontdekken welke waarden als het ware een levenskompas vormen, terug te gaan naar inspiratiebronnen en verborgen verlangens, contact te maken met de oorspronkelijke talenten krijgt de cliënt zicht op wat voor hem of haar zo wezenlijk is dat het de basis mag vormen voor het werkende bestaan. We gaan dus terug naar de innerlijke levenslijn om vervolgens uit de externe levenslijn die ingrediënten te halen die dienstbaar kunnen zijn aan het realiseren van de gewenste werktoekomst.

Als ik mijzelf als voorbeeld neem: ik ontdekte dat bijdragen aan ontwikkeling van mensen, door kennisoverdracht en door te fungeren als klankbord als een rode draad door mijn leven liep. Dat het effect vaak was dat mensen hun zelfvertrouwen terugvonden en zichzelf weer de moeite waard vonden. De vorm die ik gekozen heb om dit talent om te zetten in werk en inkomen te creëren, is “loopbaanbegeleiding.” Uit mijn externe levenslijn neem ik onder andere mee mijn ervaring in verschillende functies in het bedrijfsleven en mijn bedrijfskundige achtergrond. Kennis, vaardigheden, mijn levenslessen en ervaring zijn dienstbaar geworden aan het vak dat ik nu uitoefenen. Maar zij zijn niet meer leidend, zij bepalen veel minder mijn keuzes dan voorheen. Als ik twijfel of ik nog op het goede spoor zit, kijk ik naar mijn professionele missie, die in mijn praktijkruimte hangt: mensen in staat te stellen, door het ontdekken, ontwikkelen en inzetten van hun talenten een zinvol bestaan op te bouwen. Dat is de kern van mijn bezieling. Zolang ik daar contact mee blijf voelen, weet ik dat ik in het goede spoor zit. Als dat contact verdwijnt, dan wordt het tijd voor iets anders. Tijd om wellicht zelf een loopbaanbegeleider op te zoeken.

Ik eindig deze blog met een tekst van de filosoof Rumi.

innerlijke uiterlijke levenslijn bezielingEr is één ding op de wereld,
Wat je nooit mag vergeten.

Wanneer je alles vergeet,
Maar dat ene niet,
Dan hoef je je nergens zorgen over te maken.

Maar wanneer je aan alles denkt,
Alles doet en niets vergeet,
Behalve dat ene,
Dan heb je eigenlijk niets gedaan.